Trekking dla początkujących nie powinien zaczynać się od zakupu najdroższego sprzętu ani od wejścia na popularny szczyt. Najpierw trzeba dopasować trasę do kondycji, sprawdzić przewyższenia i czas marszu, przygotować drogę odwrotu oraz zabrać wyposażenie pozwalające reagować na deszcz, spadek temperatury, zmrok albo uraz. Jak informuje redakcja ŚwiatSkarpet.pl, nawet jednodniowe wyjście należy poprzedzić analizą mapy, warunków pogodowych i przebiegu szlaku.
Najważniejsze decyzje dotyczą trzech elementów: obuwia odpowiedniego do nawierzchni, plecaka mieszczącego podstawowe wyposażenie oraz trasy, którą można ukończyć z bezpiecznym zapasem czasu. Początkujący powinien uwzględnić nie tylko liczbę kilometrów, ale również sumę podejść i zejść, wysokość, rodzaj podłoża, dostępność schronisk oraz możliwość skrócenia wycieczki. Kolor oznakowania szlaku nie określa jego trudności — zielona trasa może być bardziej wymagająca niż czarna, ponieważ kolory opisują przede wszystkim funkcję i przebieg szlaku.
Buty trekkingowe: podeszwa i dopasowanie ważniejsze niż wysokość cholewki
Buty na pierwszy trekking muszą stabilnie trzymać stopę, zapewniać przyczepność i nie powodować ucisku podczas schodzenia. Nie należy zabierać w góry nowej pary bez wcześniejszego sprawdzenia jej na krótszych spacerach. Nawet prawidłowo dobrany rozmiar może okazać się niewygodny po kilku godzinach marszu, gdy stopa lekko puchnie, a palce przesuwają się do przodu na stromym zejściu.
Na leśne drogi, łagodne doliny i utwardzone szlaki często wystarczają lekkie buty trekkingowe z bieżnikowaną podeszwą. Kamienisty, błotnisty albo bardziej stromy teren wymaga sztywniejszej podeszwy i lepszej stabilizacji. Wysoka cholewka może ograniczyć ryzyko skręcenia stawu skokowego, ale nie zastępuje prawidłowej techniki chodzenia ani ostrożności.
GOPR wskazuje, że podstawą wyposażenia jest wygodne obuwie dostosowane do terenu. Tatrzański Park Narodowy podkreśla również potrzebę ochrony przed przemakaniem, wiatrem, utratą ciepła i nadmiernym poceniem. Oznacza to, że model należy dobierać nie tylko do pory roku, lecz także do długości wycieczki i prognozowanych warunków.
„Podstawą ekwipunku turysty górskiego jest wygodne i adekwatne do terenu obuwie” — zaleca GOPR w poradniku dla turystów planujących wyjście na szlak.
Przed zakupem i pierwszym wyjściem trzeba sprawdzić:
- czy palce nie dotykają przodu buta podczas schodzenia;
- czy pięta nie unosi się wyraźnie przy każdym kroku;
- czy podeszwa ma bieżnik odpowiedni do ziemi, błota i mokrych kamieni;
- czy but można wygodnie założyć na skarpetę trekkingową;
- czy sznurowanie pozwala unieruchomić śródstopie bez ucisku.
Nie istnieje jeden uniwersalny but na asfalt, błoto, skalne stopnie, lato i zimowe oblodzenie. Początkujący powinien kupować obuwie pod realnie planowane trasy, a nie pod najbardziej ekstremalne warunki, których nie zamierza jeszcze podejmować.
Plecak na jednodniowy trekking: niewielki, ale prawidłowo spakowany
Na krótką wycieczkę nie jest potrzebny plecak wyprawowy. Powinien jednak mieścić wodę, jedzenie, dodatkową warstwę ubrania, odzież przeciwdeszczową, apteczkę, latarkę czołową oraz rzeczy potrzebne w razie nagłego pogorszenia pogody. Ważne jest stabilne przyleganie do pleców i możliwość regulacji szelek. Luźny, źle wyważony bagaż przesuwa środek ciężkości i zwiększa zmęczenie podczas podejść oraz zejść.
Najcięższe przedmioty należy umieścić blisko pleców, mniej więcej w środkowej części plecaka. Rzeczy potrzebne szybko — kurtkę przeciwdeszczową, mapę, przekąskę czy apteczkę — lepiej pozostawić w łatwo dostępnych kieszeniach. Dokumenty, elektronikę i zapasową odzież trzeba zabezpieczyć przed zamoknięciem, nawet jeżeli plecak ma pokrowiec.
Według zaleceń GOPR w plecaku, niezależnie od pory roku, powinny znaleźć się między innymi zapasowe skarpety, czapka lub komin, rękawiczki, odzież przeciwdeszczowa, dodatkowa bluza, apteczka, folia ratunkowa oraz latarka. Ratownicy zwracają uwagę, że latarka w telefonie nie zastępuje czołówki, ponieważ szybciej rozładowuje baterię potrzebną do wezwania pomocy.
Podstawowe wyposażenie na jednodniową trasę:
- telefon z naładowaną baterią, mapa offline i powerbank;
- woda oraz zapas jedzenia dostosowany do czasu marszu;
- kurtka przeciwdeszczowa i dodatkowa warstwa termiczna;
- latarka czołowa, apteczka i folia NRC;
- dokument, krem przeciwsłoneczny i nakrycie głowy.
Ilość wody należy dobrać do temperatury, długości trasy, intensywności wysiłku i możliwości uzupełnienia zapasu po drodze. Samo istnienie schroniska nie gwarantuje, że turysta dotrze do niego zgodnie z planem — trasę może wydłużyć zmęczenie, tłok, pomyłka na rozwidleniu albo zmiana pogody.
„Od tego, co masz w plecaku, może zależeć nie tylko komfort podróżowania, ale też Twoje zdrowie, a nawet życie” — przypomina Fundacja GOPR w wykazie rekomendowanego wyposażenia.
Jak wybrać pierwszą trasę trekkingową
Pierwszej trasy nie należy oceniać wyłącznie na podstawie długości podanej w kilometrach. Odcinek liczący 10 kilometrów po szerokiej dolinie może być mniej wymagający niż znacznie krótsza trasa ze stromym podejściem, śliskimi skałami i dużą sumą przewyższeń. Trzeba sprawdzić profil wysokościowy, orientacyjny czas marszu, rodzaj nawierzchni, miejsca odpoczynku, rozgałęzienia oraz możliwość wcześniejszego zejścia.
GOPR zaleca ustalenie przed wyjściem przebiegu szlaku, czasu przejścia, położenia schronisk i awaryjnych miejsc schronienia, wysokości oraz dróg odwrotu. Mapy używane do poruszania się po miastach nie zawsze pokazują szlaki, poziomice i istotne szczegóły terenu, dlatego ratownicy rekomendują korzystanie z map turystycznych dostępnych również offline.
Początkujący powinien wybierać:
- trasę znakowaną, popularną i dobrze opisaną;
- wariant możliwy do ukończenia przed zmrokiem;
- szlak bez odcinków wymagających sprzętu technicznego;
- trasę z możliwością skrócenia lub bezpiecznego zawrócenia;
- wycieczkę dopasowaną do najsłabszej osoby w grupie.
Turyści często mylą długość wycieczki z jej rzeczywistym poziomem trudności. Znaczenie mają także przewyższenia, ekspozycja, stan nawierzchni i warunki atmosferyczne. Czasy podawane na mapach są orientacyjne i nie obejmują dłuższych postojów, kolejek ani nieplanowanego odwrotu.
Trasy odpowiednie na pierwsze wyjścia
Dobrym początkiem mogą być szerokie doliny i trasy bez technicznych trudności, ale każdorazowo trzeba sprawdzić aktualne komunikaty parku narodowego, pogodę oraz dostępność odcinków. Zamknięcia mogą być wprowadzane z powodu remontów, ochrony przyrody, zagrożeń pogodowych lub uszkodzenia szlaku.
W Tatrach jedną z tras o łagodnym profilu jest odcinek Siwa Polana – Polana Chochołowska. Tatrzański Park Narodowy podaje długość 15 kilometrów, średnie nachylenie 5 procent, około 2 godzin i 30 minut marszu w górę oraz około 2 godzin zejścia. Długość całej wycieczki nadal wymaga odpowiedniego zapasu sił i czasu.
Trasa z Palenicy Białczańskiej do Morskiego Oka wraz ze spacerem wokół jeziora ma według TPN 11,6 kilometra, średnie nachylenie 7 procent i prowadzi w dużej części asfaltową Drogą Oswalda Balzera. Park podaje około 4 godzin marszu w górę dla całego opisanego wariantu oraz około 1 godziny i 30 minut zejścia. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić zasady korzystania z parkingów i bieżące komunikaty dotyczące dojazdu.
W Karkonoszach oficjalny serwis Karkonoskiego Parku Narodowego publikuje osobną kategorię „szlaki łatwe”. Znajdują się w niej między innymi propozycje wycieczek w rejonie Wielkiego i Małego Stawu, Szrenicy oraz Chojnika. Określenie „łatwa” nie zwalnia jednak z kontroli pogody, długości trasy i aktualnego stanu nawierzchni.
Pogoda, godzina wyjścia i moment zawrócenia
Prognozę trzeba sprawdzić przed wyjazdem oraz ponownie bezpośrednio przed wejściem na szlak. W górach warunki mogą różnić się od tych w miejscowości położonej u podnóża. Znaczenie mają nie tylko opady, ale również wiatr, temperatura odczuwalna, widzialność i ryzyko burz.
Tatrzański Park Narodowy zaleca wczesne rozpoczynanie wycieczek, planowanie powrotu przed zmrokiem, unikanie samotnych wyjść oraz pozostawienie bliskim informacji o trasie i planowanej godzinie powrotu.
„Wychodź w góry wcześnie. Zaplanuj trasę tak, aby zakończyć ją przed zmrokiem” — wskazuje Tatrzański Park Narodowy w zasadach bezpieczeństwa.
Decyzję o zawróceniu należy podjąć przed utratą sił. Powodem może być opóźnienie wobec planu, ból, otarcia, narastające zmęczenie, pogorszenie widoczności, burza albo brak pewności co do dalszego przebiegu trasy. Powrót nie jest niepowodzeniem, lecz elementem prawidłowego zarządzania ryzykiem.
Jeżeli turysta zgubi oznakowanie, nie powinien kontynuować marszu przypadkowym kierunkiem. GOPR zaleca ustalenie miejsca, w którym ostatnio widziano znak, oraz powrót do tego punktu, szczególnie przy mgle lub deszczu. Cała grupa nie powinna rozchodzić się w poszukiwaniu szlaku.
Telefon i numery alarmowe w górach
Przed wyjściem należy zapisać numery ratunkowe 985 oraz 601 100 300. Dostępny jest również ogólny numer alarmowy 112. GOPR rekomenduje instalację aplikacji Ratunek, która umożliwia połączenie z ratownikiem i przekazanie lokalizacji osoby potrzebującej pomocy.
Telefon powinien być naładowany i zabezpieczony przed wodą oraz zimnem. Korzystanie przez cały dzień z aparatu, internetu, nawigacji online i latarki może szybko zmniejszyć poziom baterii. Dlatego mapa powinna działać offline, a czołówka musi stanowić osobne źródło światła.
Podczas zgłoszenia trzeba podać miejsce zdarzenia, liczbę osób, rodzaj urazu, stan poszkodowanego i występujące zagrożenia. Rozmowę kończy ratownik przyjmujący zgłoszenie. Jeżeli zasięg jest słaby, GOPR wskazuje możliwość wysłania wiadomości SMS na numer 601 100 300 z najważniejszymi informacjami.
Pierwszy trekking powinien zakończyć się z zapasem energii, a nie na granicy wyczerpania. Dobrze dobrane buty, lekki plecak, mapa, prognoza pogody i realistyczna trasa pozwalają zdobywać doświadczenie stopniowo. Kolejne wycieczki można wydłużać dopiero po sprawdzeniu, jak organizm reaguje na podejścia, zejścia i kilka godzin marszu z obciążeniem.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Kapcie domowe: bawełniane, wełniane czy skarpeto-kapcie — które wybrać
